Cần lưu ý hơn tới các bệnh tim mạch

Ngày nay trên đà phát triển của thế giới, các bệnh tim mạch đã trở thành nguyên nhân số một gây tử vong. Ở Singapore, bệnh động mạch vành xếp vị trí thứ hai sau ung thư là nguyên nhân gây tử vong lớn nhất năm 2007, chiếm 20% tổng số các ca tử vong. Điều đáng lo ngại là đôi khi các triệu chứng không dễ dàng nhận biết nên các cơn đau tim có thể xảy ra đột ngột. Để bắt được “sát nhân tiềm ẩn” này, bạn nên hiểu rõ về tim của mình.

TRÁI TIM PHẢI HOẠT ĐỘNG NHIỀU
Trái tim bạn là chiếc “máy bơm bằng cơ” rất khỏe phải hoạt động cả ngày và đêm. Hàng ngày, nó có nhiệm vụ bơm 6,500 – 7,000 lít máu đi khắp cơ thể. Cũng như các cơ khác trong cơ thể, bản thân trái tim cần được cung cấp máu tốt mọi lúc để có thể hoạt động đúng chức năng.

HIỂU BIẾT VỀ BỆNH ĐỘNG MẠCH VÀNH
Bệnh động mạch vành là hiện tượng động mạch vành bị hẹp hay tắc do tăng hàm lượng cholesterol, lượng mỡ, canxi và các hợp chất khác trong máu (gọi là mảng xơ vữa) ở bên trong thành động mạch vành, quá trình này gọi là xơ vữa động mạch.
Các mảng xơ vữa này dễ bị tổn thương và có xu hướng vỡ ra, hình thành nên các cục huyết khối và hơn nữa là gây tắc nghẽn. Cơn đột quỵ sẽ xảy ra nếu lượng máu chuyển tới tim bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo bác sĩ Chuang Hsuan-Hung, chuyên gia tư vấn tim mạch thuộc bệnh viện Gleneagles cho biết: “Đây là nguyên nhân tại sao các nghiên cứu đã chỉ ra rằng gần 70% các ca đột quỵ xảy ra ở động mạch thì các động mạch đó đã bị tắc nghẽn dưới 50% tại thời điểm đột quỵ”.

Không đơn giản để nhận biết các triệu chứng
Một vài người bị bệnh động mạch vành nhưng không hề biết các triệu chứng cho tới khi bệnh đã trở nên nghiêm trọng và gây ra đau thắt ngực. Đây là triệu chứng phổ biến nhất và thường được mô tả dưới dạng cảm giác khó chịu, nặng nề, bị sức ép hay đau thắt.

Bác sĩ Jayaram Lingamanaicker, chuyên gia tư vấn tim mạch thuộc bệnh viện Mount Elizabeth cảnh báo rằng các cơn đau thắt ngực thường hay bị nhầm với hiện tượng khó tiêu hoặc ợ nóng. Cảm giác thường thấy ở ngực, nhưng đôi khi cũng xuất hiện ở vai trái, cánh tay, cổ, lưng hoặc ở hàm. Các triệu chứng khác bao gồm: thở gấp, tim đập nhanh, nhịp tim nhanh hơn, mệt yếu, chóng mặt, buồn nôn hoặc đổ mồ hôi.

Với những bệnh nhân bị bệnh động mạch vành, hiện tượng đau thắt ngực có thể không xuất hiện. Đôi khi, sự thiếu oxy cung cấp cho tim (hay gọi là thiếu máu cục bộ) cũng không gây ra đau đớn gì. Trong những trường hợp này người ta hay gọi là hiện tượng thiếu máu cục bộ tiềm tàng.
Hiện tượng này đặc biệt phổ biến ở những bệnh nhân bị tiểu đường, và có thể dẫn tới sự suy yếu nhanh chóng của chức năng tim mà khi đó không chẩn đoán được. Tính trung bình, các triệu chứng của bệnh tim xảy ra ở phụ nữ muộn hơn ở nam giới là 10 năm. Tuy nhiên, các triệu chứng ở phụ nữ khá khác so với nam giới, nó bao gồm cả cảm giác nóng  hay thậm chí là cảm thấy đau khi chạm vào vùng lưng, vai, cánh tay hoặc quai hàm; hay đôi khi không hề có triệu chứng khó chịu nào.

Nhận biết các yếu tố rủi ro

Bác sĩ Leslie Lam, chuyên gia tư vấn tim mạch thuộc bệnh viện Mount Elizabeth cho biết một số yếu tố rủi ro có thể thay đổi hoặc điều trị được, hoặc có thể kiểm soát, nhưng cũng có những yếu tố không thể làm được như trên. Một số yếu tố rủi ro có thể kiểm soát được là từ bệnh tiểu đường, huyết áp và hàm lượng cholesterol cao, trong khi các yếu tố khác lại liên quan tới thói quen sinh hoạt, ví dụ như không hút thuốc, duy trì cân nặng lí tưởng và có chế độ tập luyện.

CHẨN ĐOÁN BỆNH ĐỘNG MẠCH VÀNH

Để chẩn đoán bệnh động mạch vành, việc đầu tiên là bác sĩ phải tìm hiểu kỹ càng toàn bộ bệnh sử của bệnh nhân và tiến hành kiểm tra thể chất. Sau đó, bác sĩ sẽ cho làm một vài xét nghiệm chẩn đoán để đánh giá mức độ bệnh động mạch vành, ảnh hưởng của nó tới chức năng tim và hướng điều trị tốt nhất cho bạn.

Theo bác sĩ Lam, các đánh giá cơ bản bao gồm:
-    Điện tâm đồ: phát hiện các thay đổi tâm điện bất thường. Đối với vài trường hợp đã từng gặp vấn đề về tim, các tín hiệu điện cho thấy thay đổi nhịp tim khi chúng đi qua các mô đã từng bị phá hủy.
-    Liệu pháp gắng sức: nhìn vào các thay đổi ở điện tâm đồ trong cả quá trình của bài tập. Liệu pháp này được thực hiện trên máy tập gắng sức hoặc xe đạp tại chỗ và nối với máy điện tâm đồ. Trong một vài trường hợp khác, thay vì bài tập thì việc dùng thuốc có thể được áp dụng để kiểm tra tình trạng tim của bạn. Một vài kiểm tra gắng sức được dùng bằng máy điện tâm đồ, hay còn gọi là các “âm vang gắng sức”. Một loại kiểm tra gắng sức khác là kiểm tra gắng sức hạt nhân, kiểm tra này so sánh sự khác nhau về lưu lượng máu vận chuyển tới cơ tim lúc nghỉ ngơi và trong quá trình bài tập sau khi bệnh nhân được tiêm một lượng nhỏ hợp chất phóng xạ vào mạch máu.

-    Chụp mạch CT cắt lớp đa lớp cho thấy giải phẫu toàn bộ động mạch vành ở mỗi  lát cắt có độ dày một milimet tại thời lần bệnh nhân nhịn thở. Độ chính xác của việc chiếu chụp này để phát hiện bệnh động mạch vành là trên 90%.

-    Chụp mạch vành– phương tiện chính xác nhất và là tiêu chuẩn vàng để xác định được các cục huyết khối ở động mạch vành. Bác sĩ sẽ đặt một ống catheter vào động mạch ở cánh tay hoặc cẳng chân và đặt qua một ống bên trong động mạch tim. Tim và các mạch máu được tiêm thuốc nhuộm cản quang và sau đó được thể hiện trên phim chụp mạch mỗi khi tim co bóp. Hình ảnh kết quả gọi là mạch đồ hoặc động mạch đồ sẽ thể hiện những vấn đề như hẹp hoặc tắc nghẽn động mạch do xơ vữa động mạch.

Bác sĩ Lam khuyên những bệnh nhân có những hiện tượng như trên thì nên đi kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm các bệnh về tim và đừng chần chừ cho tới khi các triệu chứng đau thắt ngực đã biểu hiện rõ ràng.

TÌM HIỂU CÁC PHƯƠNG ÁN ĐIỀU TRỊ
Bác sĩ Peter Yan, chuyên gia tim mạch nội khoa thuộc bệnh viện Gleneagles cho rằng các bệnh nhân bị bệnh động mạch vành có thể được điều trị bằng thuốc đơn thuần hoặc có thể kết hợp cùng các thủ thuật can thiệp y học.

Điều trị bằng thuốc
Trong khi thuốc được dùng để điều trị bệnh hẹp động mạch vành và kiểm soát các nguy cơ gây bệnh động mạch vành như huyết áp và cholesterol cao, đồng thời nó cũng có khả năng làm giảm nguy cơ đột quỵ và kéo dài sự sống nếu so sánh với việc không điều trị gì.
Các thuốc điều trị thường bao gồm: chất chống tiểu cầu (phòng ngừa cục huyết khối), chất khóa beta (làm giảm nhịp tim và từ đó giảm lượng oxy cần thiết cung cấp cho cơ tim), nitrates (mở động mạch tim), statins (làm giảm lượng cholesterol), chất ức chế ACE (làm giảm áp lực máu và co thắt).

Khi đã xác định được phương pháp điều trị để làm thông động mạch vành, bác sĩ Yan khuyên rằng có thể cần thực hiện thêm thủ thuật để giúp cải thiện lưu lượng máu.

Các thủ thuật y học

Đặt ống thông mạch tim (dùng ống stent)
Thủ thuật ít ảnh hưởng tới vùng xung quanh này được tiến hành từ cánh tay hoặc cẳng chân bằng việc đơn giản là đưa ống catheter vào bên trong động mạch vành và dùng quả bóng để làm giãn động mạch vành trước và sau đó dùng ống stent để nong đường kính của động mạch vành lên tối đa và giúp cải thiện lượng máu lưu thông.

Ống stent sẽ giữ cho mạch máu trong tình trạng mở để máu có thể lưu thông tốt. Đối với đặt ống stent, thời gian bệnh nhân cần nằm viện sẽ ngắn hơn, thường chỉ cần khoảng 1 đến 2 ngày và thời gian hồi phục cũng nhanh hơn. Tuy nhiên, việc đặt stent cũng có những khả năng rủi ro, đó là sự “tái hẹp động mạch vành” (sự phát triển của cơ mà không được kiểm soát hình thành bên trong ống stent tạo nên các mô sẹo. Hiện tượng này xảy ra trong khoảng 25% bệnh nhân được thực hiện đặt stent kim loại theo phương pháp truyền thống).

Các ống stent mới hơn là loại ống stent tách rửa thuốc mà có thể tách loại thuốc tránh cho động mạch bị hẹp.

TIẾN HÀNH BƯỚC TIẾP THEO
Bệnh động mạch vành là bệnh ngày một nặng dần theo thời gian và cần được điều trị kiểm soát lâu dài. Tuy nhiên, một khi bệnh nhân đã được điều trị đúng cách và tình trạng của bệnh nhân ổn định thì việc thay đổi thói quen sinh hoạt (tâp thể dục, có chế độ ăn kiêng hợp lý, kiểm soát cân nặng và từ bỏ thuốc lá) kết hợp với việc dùng thuốc thì phần lớn sẽ có hiệu quả trong việc kéo dài sự sống cũng như làm giảm cho tới hết triệu chứng đau thắt ngực.
Bác sĩ Yan nhắc lại tầm quan trọng của việc phòng tránh bệnh: “Mặc dù các phương pháp điều trị cải tiến đối với bệnh tim ngày nay có thể cứu nhiều sinh mạng hơn nhưng khoảng một nửa số ca tử vong là xảy ra trước khi bệnh nhân bắt đầu tiến hành điều trị. Vì thế việc điều trị không phải là một giải pháp lý tưởng nhằm giảm số ca tử vong do bệnh tim. Giảm các nguy cơ gây bệnh mạch vành nhằm tránh các cơn đột quỵ có thể giảm số ca tử vong, và như vậy có thể coi việc bạn thay đổi các yếu tố rủi ro chính là một phương pháp phòng tránh”


Một vài mẹo nhỏ phòng tránh bệnh động mạch vành
-    Từ bỏ thuốc lá
-    Có chế độ ăn kiêng hợp lý
-    Kiểm soát lượng đường trong máu nằm trong giới hạn cho phép
-    Kiểm tra hàm lượng cholesterol đều đặn
-    Tập thể dục thường xuyên
-    Hạn chế sự căng thẳng


Chúng tôi có thể chăm sóc tốt cho trái tim bạn
Bạn nên quan tâm tới sức khỏe của trái tim ngay từ hôm nay và có ý thức với các yếu tố rủi ro nhằm làm giảm các nguy cơ gây đột quỵ. Bạn nên nhớ rằng việc phát hiện sớm và điều trị bệnh hợp lý có thể giúp giảm khả năng tử vong.

Là một trong những nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe hàng đầu châu Á, ParkwayHealth nổi tiếng với các điều kiện y tế chất lượng cao và dịch vụ hoàn hảo ở các đa khoa chuyên sâu trong đó bao gồm cả chuyên khoa tim mạch và phẫu thuật tim-lồng ngực. Chúng tôi có trên 50 chuyên gia về tim mạch và bác sĩ phẫu thuật tim-lồng ngực cùng hoạt động tại các bệnh viện của Parkway nhằm cung cấp các dịch vụ chẩn đoán, điều trị và phẫu thuật cho các bệnh nhân tim mạch.